30 jul

Lezingen in het Veenkoloniaal Museum- najaar/ winter 2019

Komend najaar en winter zijn een aantal interessante lezingen gepland in het Veenkoloniaal Museum aan het Museumplein 5 te Veendam. Onderstaand treft u een overzicht. Tenzij anders vermeld vangen de lezingen aan om 20.00 uur. De entree is € 5,00 per persoon. Met Museumkaart en als Vriend(in) van het museum heeft u gratis toegang.

Woensdag 30 oktober 2019Pioniers van het volksgeluk

Verhalen achter oude graven op de begraafplaats van Oude Pekela. Een lezing door Inge Dekker

In april van dit jaar verscheen bij de Stichting Oude Groninger Kerken het boekje Pioniers van het volksgeluk (Kerkhovenreeks nr. 21), van de hand van historica en schrijfster Inge Dekker.

Inge Dekker (1968) studeerde onder meer geschiedenis en werkte als redacteur voor diverse media en organisaties. Zij onderzoekt en publiceert graag over ‘vergeten’ of onderbelichte verhalen rondom landschap en erfgoed. Sinds enkele jaren doet zij dit vanuit Oost-Groningen. In 2017 schreef Dekker in dezelfde Kerkhovenreeks al Stille getuigenis van een tijdelijk bestaan – Over Molukse kindergraven en het leven in Woonoord Carel Coenraadpolder.

In Pioniers van het volksgeluk neemt de schrijfster de lezer mee terug naar het Oude Pekela van de 19e eeuw. Een welvarende periode waarin turfwinning, scheepsbouw en zeevaart de toon zetten. Maar wat bracht deze welvaart aan ontwikkelingen op sociaal-cultureel vlak? Met de graven van een aantal hoofdrolspelers als vertrekpunt, schetst de schrijfster visies en betekenis van onderwijshervormer Hendrik Wester, dominee Marcus Jan Adriani en burgemeester Tjakko Borgesius, telg uit het geslacht van stadsveenmeesters. Ook besteedt zij in het boekje aandacht aan de rol van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen en het onderwijs aan dove kinderen uit de Pekela’s.

De lezing Pioniers van het volksgeluk is niet alleen gebaseerd op bestaande literatuur maar ook op bronnenmateriaal dat veelal digitaal beschikbaar bleek. De verhalen worden geïllustreerd met historisch prentenmateriaal en niet eerder vertoonde portretten.

In de lezing zal de schrijfster aan de hand van dit beeldmateriaal nader ingaan op de wereld van de Pioniers van het volksgeluk.

Het boekje is te koop in de winkel van het museum.

Zondag 3 november, 21ste Regionaal historische Boekenmarkt, aanvang 13.00 uur

Al weer voor de 21ste keer staat de regionaal historische boekenmarkt op stapel in het Veenkoloniaal Museum te Veendam. Wederom is er een keur aan standhouders en het museum verkoopt op deze dag dubbelingen uit eigen boekencollectie.

Woensdag 6 november, De schaduw van de grote broer

Op zoek naar verhalen uit de Tweede Wereldoorlog in Letland, Rusland, Polen en Oekraïne. Een lezing door Laura Starink

Laura Starink studeerde Slavische Taal en Cultuur in Amsterdam en werkte bijna dertig jaar voor NRC Handelsblad, onder meer als lid van de hoofdredactie en als correspondent in Moskou. Ze schreef twee boeken over Rusland: Een land van horen zeggen (1991) en De Russisiche kater (2008). Voor De schaduw van de grote broer (2015) ging Starink in Letland, Rusland, Polen en Oekraïne op zoek naar verhalen uit de Tweede Wereldoorlog. Ze zag hoe de geschiedenis nog nadreunt in het voormalige wereldrijk en hoe de nieuwe oorlog in Oekraïne uitbrak. Het boek werd genomineerd voor de Libris Geschiedenisprijs. Duitse wortels. Mijn familie, de oorlog en Silezië (2013), over de lotgevallen van Starinks moeder en tantes tijdens en na de Tweede Wereldoorlog, werd vertaald in het Duits. De schaduw van de grote broer  en Duitse wortels werden genomineerd voor diverse literaire prijzen.

Woensdag 13 november, Voortvarende vrouwen.

Leven aan boord en in het dorp, en de karakters van de vrouwen die het aandurfden mee op zee te gaan. Een lezing door Hendrik Andries Hachmer

De voorbereidingen van de expositie ‘Voortvarende vrouwen’ leverde veel nieuwe brieven op die inzicht geven in het leven en werken van vrouwen aan boord van de Veenkoloniale zeeschepen. Ontstaan uit de binnenvaart was de Veenkoloniale zeevaart een echt familiebedrijf. Zowel de stuurmanvrouw als de kapiteinsvrouw voeren in de zomermaanden regelmatig mee aan boord. Nog steeds is dit te zien aan de collectie van het Veenkoloniaal Museum en van het Kapiteinshuis te Pekela. Deze collecties zijn rijk aan meegebracht porselein uit Rusland en Engeland. Daarnaast is veel correspondentie bewaard gebleven. Lief, leed, vreugd en rouw komen daarin aan bod en geven inzicht in familieverhoudingen, leven aan boord en in het dorp en de karakters van de vrouwen die het aandurfden mee op zee te gaan.

Woensdag 20 november, De spoken van Visegrád

De turbulente gebeurtenissen in Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Een lezing door Ivo van Wijdeven

 Ivo van de Wijdeven is historicus en politiek analist bij het ministerie van Algemene Zaken. Daarnaast schrijft hij artikelen voor media als De Correspondent, Historisch NieuwsbladGeschiedenis Magazine en Clingendael Spectator. Met zijn verhalen wil hij iedereen die daarin geïnteresseerd is een historische achtergrond bieden bij de actualiteit. Denk daarbij aan nationalistische sentimenten, Russische en Turkse ambities, migratieproblematiek, internationaal terrorisme en de naderende Brexit.

Het in 2018 verschenen De spoken van Visegrád beschrijft de turbulente gebeurtenissen in Polen, Hongarije en Tsjechoslowakije tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. Een geschiedenis die in West-Europa zo goed als vergeten is, maar in die landen zelf nog nauwelijks is verwerkt en de grondslag vormt voor het huidige denken over de toekomst. Kortom, een boek voor wie wil weten waar controversiële Oost-Europese politici als Viktor Orbán en Jaroslaw Kaczynski de mosterd halen.

Zondag 17 november aanvang 15.00 uur, Het ontstaan van de website Piet’s scheepsindex

Lezing door Piet Potjer over de Piet’s Scheepsindex

De website Piet’s scheepsindex is een begrip geworden bij iedereen die varende voorouders heeft en op zoek is naar gegevens over schepen, reders  en kapiteins die in  de 19de eeuw de wereldzeeën bevoeren. Als eerste bron zijn door Piet Potjer, wiens varende voorouders overigens uit Sappemeer stammen, de bekende Sweyss scheepsalmanakken gebruikt, maar de hobby groeide uit tot een meer dan volwaardige website waar ook vaarroutes, afbeeldingen van schepen en nog veel meer wetenswaardigheden zijn  te vinden. Op deze middag zal Piet Potjer vertellen over zijn website, maar we hebben voor de bezoekers ook nog een verrassing in petto. Dus komt allen.

Woensdagavond 27 november: Rumoer om moerassen, door Jos Schouwenaars

Jos Schouwenaars is betrokken bij de advisering over het waterbeheer in moerassige

veengebieden. Na zijn eerste voorzichtige stappen in de nog natte restanten van het ooit zo uitgestrekte veengebied De Peel, kreeg hij de kans om in andere landen nog intacte veengebieden te bezoeken. Zo heeft hij in Ierse, Engelse en Duitse venen kunnen rondlopen en, na het verdwijnen van het IJzeren Gordijn, in het veen van de Baltische Landen. Nog later kreeg hij kans om het uitgestrekte Siberische veen in te gaan. Tijdens de lezing zal Jos Schouwenaars onder andere ingaan op het oorspronkelijke gebruik van het veen voor jacht, visvangst en bouwmaterialen en de weerstand die er bestond, en nog steeds bestaat, als nieuwkomers die gebieden beïnvloeden. Het klinkt misschien ver van uw bed, maar de vloeibare handzeep die u gebruikt, heeft door de aanleg van enorme palmolieplantages in veengebieden in Maleisië ook invloed op de kustmoerassen die door deze grootschalige teelt verdrogen.

Woensdagavond 18 december: De Hunenborg en andere versterkingen, door Diana Spiekhout

De droge zomer van 2018 was voor archeologen een topzomer. Overal in Nederland kwamen de contouren van oude gebouwen naar boven. Voor Diana Spiekhout, conservator bij het Fries Museum en landschapshistorica bij het Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit van Groningen, kwam dit als een geschenk uit de hemel. Waar vroeger grachten en greppels lagen, blijft de bodem natter en zijn de contouren zichtbaar. Bij  Noordlaren ontstonden groene cirkels, de plek van een Middeleeuws kasteel. De kastelen uit die tijd zagen er overigens soms heel anders uit dan mensen denken. In Nederland stonden ze ook in beekdalen en moerasgebieden en hadden niet altijd de contouren van kasteel Haarzuilen of een Disneykasteel. Ze werden vaak omringd door meerdere grachten, soms wel acht zoals bij de waterburcht te Eelde. Diana zal deze avond ingaan op haar promotie onderzoek over kastelen in het Oversticht en de diversiteit aan verschijningsvormen.

Voor meer informatie: www.veenkoloniaalmuseum.nl